Teknoloji

Bitcoin ile sanat eseri almak

Bitcoin, Ethereum, Ethereum Klasik, Litecoin… Sanal para birimleri bugün dünya üzerindeki bütün ülke para birimlerinden daha değerli. Bitcoin şu sıralar rekor tazeliyor. 1 Bitcoin, 3 bin dolara yaklaştı. An itibarıyla 9757.17 TL. Dünya Ekonomik Forumu 46 sayfalık bir Blockchain raporu yayınladı. Blockchain’in küresel ekonomideki rolünü anlatmış. IMF, bankaları kriptopara yatırımlarına davet ediyor. Perşembe günü Güney Kore’de Bitcoin’in yasal olarak kabul edildiği açıklandı, Çin, Vietnam ve Danimarka’dan kabul haberi gelebilir. Dünyanın en büyük e-ticaret siteleri eBay ve Amazon, en büyük turizm sitesi Expedia, Bitcoin kabul ediyor. Amerika’da Victoria’s Secret iç çamaşırlarından Wholefoods marketlerine, Rusya’da Burger King’de Bitcoin geçiyor. Paypal da Bitcoin’i ödeme sistemi olarak kabul ettiğini duyurdu. Dünyanın dört bir yanında Bitcoin ATM’leri var. Avrupa’nın ilk Bitcoin ATM’si İstanbul Atatürk Havalimanı’nda.

Şimdi sanat pazarında da Bitcoin rüzgârları esiyor. TEFAF online sanat satış raporu yayınladı. Rapora göre, 4 müzayede evinin 3’ü ve 5 galeriden 1’i 5 yıl içinde blok zincir teknolojisi sunacak; şu anda yüzde 3’ü kullanıyor. İngiltere’de, Dadiani Fine Art kriptoları kabul eden ilk sanat galerisi. Dadiani’de koleksiyonerler eser karşılığında piyasadaki 6 kriptokrasiden herhangi birini kullanabiliyor: Bitcoin, Ethereum, Ethereum Klasik, Ripecon, Litecoin ve Dash… Galerinin sahibi Eleesa Dadiani ile Londra’da buluştuk. Nedir bu Bitcoin? Euro’lar, Sterlin’ler neyimize yetmedi?

Önce Eleesa’dan bahsedeyim. Moskova’daki ailesinin 20. yüzyıl Rus sanatı koleksiyonunu sergilemek üzere açmış Dadiani’yi. Londra’nın Mayfair bölgesinde bir zamanlar Peggy Guggenheim’ın kariyerine başladığı Jeune Gallery’nin yerine. Zamanında Wassily Kandinsky’nin ilk Londra sergisi yapılmış burada.

İsyankâr ruhlu bir kadın Eleesa. 28 yaşında, biri 11 yaşında olmak üzere 2 çocuğu var. Çocukluğu bugün müze olarak kullanılan Dadiani Sarayı’nda geçmiş… Okula gitmemiş. Gürcü Kraliyet Ailesi’nin kızı. Napoleon’la akraba… 15 yaşında evlenmiş. 5 yıl önce Londra’ya taşınmış. Gündüzleri galeride, geceleri Bitcoin’cilerin tabiriyle ‘mining’ (Bitcoin madenciliği) yapıyor. Yakında kendi kriptolanabilirliği, DadiCoin’i (DDC) de piyasaya sürecekmiş.

“21. yüzyıldayız. Tek başına uzaya bile gidebilirsin ama başımızda hâlâ kral ve kraliçe var. İnanabiliyor musun?” Eleesa’nın ilk cümlesi bu… “Mevcut sistem bayatlıyor, çökecek…”

GELECEK BLOCKCHAIN TEKNOLOJİSİNDE

Eleesa’nın neden böyle dediğini açıklamadan önce Blockchain’i açıklayalım. İnternete benzer şekilde üzerinde diğer teknoloji ve uygulamaların geliştirilebileceği küresel bir altyapı. Para transferinden sözleşmelere Blockchain üzerinden işlemler yapılabiliyor. Bitcoin bağlamında, Blockchain’i o güne dek gerçekleşmiş tüm Bitcoin işlemlerinin kaydını tutan kayıt defteri olarak düşünebilirsiniz. “Bitcoin’in popülerleşmesiyle Blockchain arka planda kalsa da, gelecek Blockchain teknolojisinde” diyor Eleesa. “Yeni yüzyılın internetten sonra gelen en büyük icadı Blockchain. İnternetin gelişmiş versiyonu… Blockchain, yalnızca ekonomik düzeni değiştirmeyecek, sistemi sorgulatacak.” Eleese’ye göre, Blockchain teknolojisini ve BTC’yi BTC yapan temel özellik ‘merkeziyetsizleştirilmiş’ olması. Hiçbir hükümete, resmi kuruma bağlı değil Bitcoin. İşlemler iki taraf arasında gerçekleşiyor, aracı yok. Eleesa, dünyayı ‘para’nın yönettiğinin farkında, “İnsanları ülkelere bağlayan en büyük güvence ekonomi” görüşünde ve Bitcoin’le insanların ekonomik özgürlüğünü kazanacağını düşünüyor. “Ülkelere, liderlere bağlılık, hiyerarşik düzen ortadan kalkacak. Uzun vadede ülke kavramı ve sınırlar bitecek. Herkes dünya vatandaşı olacak.”

UZUN VADELİ YATIRIM

Sanal parayı geleneksel paradan daha değerli ve istikrarlı gören insanların sayısı fazla. “Yeni bir alıcı türü doğuyor” diyor Eleesa. Galerinin kriptopara sistemine geçmesiyle bu yeni kitleyi sanat dünyasına çekmek istiyor. Eleesa’ya göre Blockchain, artan maliyetlerle baş etmekte zorlanan küçük işletmelerin hayatta kalma şansını artıracak. Finansal teknoloji girişimleriyle tehdit altında olan geleneksel bankacılık sisteminin Blockchain’le 2022 itibarıyla 20 milyar dolar tasarruf sağlayabileceğini öngörüyor.

Eleesa’nın kriptokraside en sevdiği kısım, interneti olan herkesin erişebilmesi. Enflasyon riski düşük. Çünkü Bitcoin, sonu olan bir sistem. Piyasaya maksimum 21 milyon adet sürülebiliyor. Kurucusu Satoshi Nakamoto 1 milyon BTC’yi kendine ayırdığından maksimum 20 milyon… Bu sayıya ancak 2140’ta ulaşılabilecek. SANAT DÜNYASINDA BITCOIN Bitcoin birçok ülkede yasal para birimi olarak kabul edilirken bazı ülkelerde takas yoluyla işlem yapılan bir ‘varlık’. Onların Bitcoin’i para birimi olarak kabul etmemelerine gelince… Bitcoin’in izi sürülemiyor. Sistemdeki mali kaynak kimse tarafından bilinemiyor. Bu durum vergi ödememek dışında, suçların da daha rahat işlenebilmesi anlamına geliyor. Özellikle de kara para aklama ve uyuşturucu gibi yasal olmayan maddelerin satılması için uygun bir ortam yaratıyor. “Tıpkı sanat pazarı gibi” diyor Eleesa. Bugün, yasadışı faaliyetlerle ilişkilendirilen sanat ve kriptokrasi birbirinden destek alıyor.

Peki, Bitcoin kâğıt paranın yerine geçecek mi? Eleesa’ya göre kriptokrasi, nakit veya kredi kartı kadar normal olacak. Öte yandan hâlâ çok yeni, rakipler ve sistemde açık bulabilen teknolojiler doğabilir.

Kriptopara ile sanat eseri alımının en büyük avantajı yüksek vergiler ve aracı komisyonlarının ortadan kalkması. 60 milyar dolarlık sanat piyasasında dijital para birimleri kabul görürken start-up girişimcileri de Blockchain teknolojisini kullanarak sanat dünyasının problemli noktalalarına çözüm sunuyor. Blockchain teknolojisinin, sanat dünyasında yer bulmasında en büyük etkenlerden biri ‘şeffaf’ olması. Denetlenmeyen son sektör olan sanat pazarında en büyük problemlerin başında pazarın opaklığı ve doğru bilginin ulaşılmazlığı geliyor. Örneğin, girişimci George McDonaugh, Blockchain kullanılarak her esere kimlik oluşturuyor. Bu kimlik Blockchain yoluyla sanatçı ve eser arasında değiştirilemez şekilde mülkiyet kaydı oluşturuyor, eserin geçmiş sahipleri işlemleri kayıt altına alıyor. Böylece sanatçı ya da eserin ilk sahipleri eserin izini sürebiliyor. Alıcı açısından da bilgilerin doğruluğu yüzde 100 oluyor. İşlemler geri alınmadığından eserle ilgili güvenilir bir kaynak elde ediliyor. Bu sistemle sanatçılar için, ID’si bulunan, sonsuza dek izini sürebilecekleri, Blockchain teknolojisine sahip ‘kriptolonabilir’ boş kanvasların da piyasaya sürülmesi bekleniyor.

DİJİTAL SANAT İÇİN DÖNÜM NOKTASI

Blockchain, kopyalanabilen dijital sanat için dönüm noktası. Ascribe, dijital sanat eserlerine kimlik oluşturmanın yanı sıra kopyalama gibi tehditleri kaydediyor, telif haklarına tecavüz riski bitiyor. Anlaşılan yarının Peter Doig’ları, mahkeme savaşı vermek yerine bir tıkla eserlerin kendilerine ait oldu- ğunu kanıtlayabilecek.

GENÇ SANATÇILARIN İLGİSİ BÜYÜK

BitPremier, yalnızca dijital para birimiyle mücevherden gayrimenkule her şeyi satın alabileceğiniz lüks alışveriş sitesi. Sitede sanat eserleri de satılıyor. Cointemporary’de yalnızca kriptoparayla satın alınabilen eserlerden oluşan online sergiler düzenleniyor. Eserlerini Bitcoin karşılığı satanlar çoğunlukla genç sanatçılar…

DOCUMENTA 14’ÜN GÖZDESİ

Matthias Dorfelt ve Vega Macotela’nın da aralarında bulunduğu sanatçılar, çalışmalarında kriptokrasiye dikkat çekiyor. Atina’da devam eden Documenta 14 sergisinin en çok konuşulan eserlerinden biri Bitcoin temalı. Meksikalı sanatçı Antonio Vega Macotela, ‘Mill of Blood’ enstalasyonuyla kriptografiye atıfta bulunuyor.

FORMULA 1 MOTORLARI HEYKEL OLDU

Eleesa’yla buluştuğumuzda galeride Formula 1 sergisi hazırlıkları vardı. Sessiz motorların devreye girmesiyle tarihe karışan 17 bin devirlik F1 motorları birer sanat eserine dönüşmüş. Serginin ismi ‘The Noise’ (Gürültü)… Heritage F1’ın sahibi Mike O’Connor’un koleksiyonundan alınan 18 motorun her biri altın kaplanmış, ilk kullanıldığı pistin adını taşıyor ve benzersiz ısı ve renk değişiklikleriyle 35 bin sterlin. Parçalar Bitcoin ile alınabiliyor.

10 YILDA 100 BİN DOLARA ULAŞABİLİR

Bitcoin’in yılbaşından beri değeri yüzde 200’den fazla artarken sirkülasyondaki değeri 48 milyar doların üzerinde. Bunda Japonya, Çin ve Güney Kore’nin etkisi büyük. Bitcoin’den sonra en büyük ikinci sanal para birimi Ethereum piyasasının büyüklüğü yaklaşık 35 milyar dolar. Saxo Bank analisti Kay Van Petersen’e göre, Bitcoin’in değeri 10 yılda 100 bin doları görebilir.

TÜRKİYE’DE 1 MİLYON

Türkiye’de BTC Turk, Koinim, ve CoinTurk olmak üzere 3 lisanslı kriptopara borsası var. 3 borsanın her birinde günlük 5 milyon Türk Lirası değerinde coin’den try’ye, try’den coin’e dönüşüm işlemi yapılıyor. Bitcoin ve Litecoin en çok kullanılanlar arasında. Türkiye’de 1 milyonun üzerinde aktif Bitcoin kullanıcısı bulunuyor.